Ngay từ những năm 1800 và 1900, các phát hiện sơ khai về tế bào gốc đã gợi lên những tiềm năng ứng dụng to lớn, thúc đẩy một thời kỳ bùng nổ nghiên cứu mạnh mẽ về loại tế bào này. Cho đến nay, tầm quan trọng của tế bào gốc đối với cuộc sống hiện đại đã được khẳng định trong thời gian vừa qua. Đã có nhiều nghiên cứu về tế bào gốc được ứng dụng vào nhiều lĩnh vực, điển hình như y học và nông nghiệp.

Trên thế giới, nhiều báo cáo nổi bật đã chứng minh khả năng ứng dụng trong trị liệu và nghiên cứu khả năng biệt hóa của tế bào gốc. Giới y học đã đạt nhiều thành công trong việc sử dụng tế bào gốc cho việc cấy ghép mô và cơ quan. Vào năm 1998, chúng ta đã tiến hành ghép tủy xương cho 43 bệnh nhân điều trị bệnh leukemia. Tương tự, các bệnh về tim bẩm sinh hay mắc phải chẳng hạn nhồi máu cơ tim cũng đã được trị liệu trên 100 bệnh nhân nhờ áp dụng liệu pháp ghép tế bào gốc tủy xương. Tế bào gốc đã nổi lên như một nguồn tế bào hấp dẫn với các ứng dụng tiềm năng, bao gồm phát hiện thuốc và sàng lọc độc tính, mô hình bệnh và liệu pháp tế bào mới. Sau hơn 20 năm nghiên cứu, chúng ta đã có thể tạo ra các tế bào gốc từ nhiều nguồn khác nhau, ứng dụng trị liệu trong nhiều bệnh. Đặc biệt, phát hiện tế bào gốc vạn năng cảm ứng iPSCs do nhóm tác giả Shinya Yamanaka vào năm 2006 đã hỗ trợ tìm ra khả năng tái thiết lập tính gốc của các tế bào đã biệt hóa. Nghiên cứu về tiềm năng của tế bào gốc vẫn tiếp tục được thực hiện và đã có rất nhiều giải thưởng Nobel Y học, Sinh học được trao cho những cống hiến không ngừng nghỉ này.

Việt Nam cũng đã hòa chung với thời đại ứng dụng tế bào gốc trên toàn thế giới. Nền y học và nông nghiệp nước nhà đã chứng kiến rất nhiều thành tích trong áp dụng công nghệ tế bào gốc. Từ những năm 1990 chúng ta đã thực hiện những ca ghép tế bào gốc tạo máu của tủy xương cho bệnh nhân bị bệnh bạch cầu dòng tuỷ. Theo thông tin được công bố vào cuối năm 2017 bởi Bệnh viện Truyền máu – Huyết học TP.HCM, các bác sỹ ở đây đã thành công khi lần đầu tiên ghép tế bào gốc tạo máu ngoại vi dị ghép để điều trị cho bệnh nhân bị bạch cầu mạn dòng tủy. Ngoài ra, các bệnh về máu đặc biệt là ung thư máu cũng được các bác sỹ đặc biệt quan tâm và sử dụng việc cấy ghép tế bào gốc như tế bào gốc máu ngoại vi, máu cuống rốn để điều trị và đã đạt những thành công to lớn. Nghiên cứu về tế bào gốc trong nước còn giúp hỗ trợ điều trị cho các bệnh liên quan đến mắt, cho các bệnh nhân bị mù lòa bằng việc ghép tế bào gốc vùng rìa giác mạc. Chúng ta cũng đẩy mạnh trong việc nghiên cứu về tế bào gốc phôi ở động vật nhằm nhân bản phôi, hỗ trợ trong việc bảo tồn nhiều nguồn gen quý hiếm và khắc phục sự tuyệt chủng của động vật quý. Ngày nay, các mô hình bệnh sử dụng tế bào gốc nhằm mục đích sàng lọc và kiểm nghiệm chất lượng thuốc hay thử độc tính cùng nhiều nghiên cứu khác đã thành công trong lĩnh vực dược phẩm.

Cùng với sự phát triển của sinh học tế bào, sự quan tâm đầu tư của Nhà nước thì các công trình nghiên cứu tế bào gốc ngày càng có nhiều đóng góp hơn nữa từ y học đến nông nghiệp. Chúng ta cũng tiếp tục thực hiện những nghiên cứu mở rộng để tìm ra khả năng tối ưu hóa trong nuôi cấy, biệt hóa tế bào gốc hay phạm vi an toàn cấy ghép tế bào gốc vào cơ thể người và động vật. Nghiên cứu về tế bào gốc là đặc biệt cần thiết cùng với những lợi ích của công nghệ tế bào gốc để chống lại nhiều bệnh cũng như phục vụ cho cuộc sống ngày càng hoàn thiện hơn.

Nguồn cho bài viết:

  1. Robin D., Maurilio S. (2017), “Stem Cell Technology in Cardiac Regeneration: A Pluripotent Stem Cell Promise”, EBioMedicine., 16, p. 30 – 40.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5474503/

  1. Tomo S. (2016), “Stem cells and their applications”, The Presentation of Center for Physiology and Pathophysiology University of Cologne, Germany.

https://douglasconnect.com/sites/default/files/bb/161028_BB_StemCells+Application_TSaric.pdf

  1. “History of Stem Cell Research”, Explore Stem Cells, Updated: 11 Jun 2018

http://www.explorestemcells.co.uk/historystemcellresearch.html

  1. Elisa A., Massimo C., and Paolo M. (2015), “Stem cell therapy and tissue engineering for correction of congenital heart disease”, Front Cell Dev Biol., 3, p. 39.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4485350/

  1. Antonio T., et al (1998), “Treatment of High-Risk Acute Leukemia with T-Cell–Depleted Stem Cells from Related Donors with One Fully Mismatched HLA Haplotype”, N Engl J Med, 339, 1186 – 1193.

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJM199810223391702

  1. Thông tấn xã Việt Nam (2017), “Việt Nam ghép thành công tế bào gốc tạo máu không cùng huyết thống”, Tuổi trẻ Online, 16/11/2017.

https://tuoitre.vn/viet-nam-ghep-thanh-cong-te-bao-goc-tao-mau-khong-cung-huyet-thong-20171116172642838.htm

  1. “Ứng dụng tế bào gốc bảo tồn nguồn gene động vật quý hiếm”, Báo mới, 28/12/17.

https://baomoi.com/ung-dung-te-bao-goc-bao-ton-nguon-gene-dong-vat-quy-hiem/c/24436624.epi

  1. “20 năm nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc ở Việt Nam”, Tia sáng, 11/03/2015.

http://tiasang.com.vn/-khoa-hoc-cong-nghe/20-nam-nghien-cuu-va-ung-dung-te-bao-goc-o-viet-nam-8452